همزمان با تداوم جنگ اسرائیل در غزه و تشدید فشارهای جهانی، روز دوشنبه رهبران چندین کشور در نیویورک گرد هم آمدند تا در نشستی به ابتکار فرانسه و عربستان سعودی، حمایت خود را از تشکیل کشور مستقل فلسطین اعلام کنند. این اجلاس که درست پیش از برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار شد، نقطه عطفی در روندی است که در روزهای اخیر با شناسایی رسمی فلسطین توسط بریتانیا، کانادا، استرالیا و پرتغال آغاز شده است و قرار است فرانسه و چند کشور دیگر اروپایی نیز به آن بپیوندند.
مخالفت آمریکا و اسرائیل
اسرائیل و ایالات متحده این نشست را تحریم کردند. دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، آن را «سیرک» توصیف کرد و تأکید داشت چنین اقداماتی هیچ چشماندازی برای صلح واقعی ایجاد نمیکند. دولت ترامپ نیز با تهدید به پیامدهای سیاسی و اقتصادی، بهویژه علیه فرانسه، نسبت به فشار بر اسرائیل هشدار داد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که برای سخنرانی به نیویورک رفته است، بار دیگر اعلام کرد که «هیچ دولت فلسطینی شکل نخواهد گرفت» و وعده داد پس از بازگشت از آمریکا واکنش اسرائیل را اعلام کند. گزارشها حاکی از آن است که گزینههایی چون الحاق بخشهایی از کرانه باختری روی میز دولت اسرائیل قرار دارد؛ اقدامی که میتواند خشم کشورهای عربی از جمله امارات متحده عربی را برانگیزد و توافق ابراهیم را با خطر فروپاشی روبهرو کند.
فرانسه و اروپا؛ تلاش برای احیای راهحل دو دولتی
فرانسه در ماههای اخیر محرک اصلی این روند بوده است. امانوئل مکرون در تابستان وعده داد کشورش فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت و اکنون این وعده را عملی میکند. ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در آستانه نشست نیویورک گفت: «این یک تصمیم نمادین و فوری است که پایبندی فرانسه به راهحل دو دولتی را نشان میدهد.»
بیشتر کشورهای اروپایی تا امروز فلسطین را به رسمیت شناختهاند، اما آلمان و ایتالیا همچنان محتاط هستند. برلین با وجود انتقادهای روزافزون از سیاستهای اسرائیل، تأکید دارد شناسایی فلسطین باید در پایان یک فرآیند سیاسی صورت گیرد. رم نیز هشدار داده که این اقدام میتواند «نتیجه معکوس» داشته باشد.
جنگ در غزه و ناامیدی فلسطینیها
با وجود موج تازه شناسایی، اوضاع در میدان نبرد تغییری نکرده است. بیش از ۶۵ هزار فلسطینی در دو سال گذشته جان باختهاند و ارتش اسرائیل روز شنبه حمله زمینی به شهر غزه را شدت بخشید. در همین حال هزاران نفر بار دیگر به سمت جنوب گریختهاند. نبیل جابر، یکی از آوارگان، گفت: «حتی اگر کشورهایی مثل فرانسه و کانادا فلسطین را به رسمیت بشناسند، هیچ فشار واقعی بر اسرائیل برای اعطای حقوق ما وارد نخواهد شد.»
چشمانداز آینده
در حالی که روسیه بار دیگر اعلام کرده تنها راهحل واقعی پایان مناقشه، تشکیل دو دولت مستقل است، بسیاری از ناظران بر این باورند که نشست نیویورک بیش از آنکه تحولی فوری در میدان ایجاد کند، بیانگر شکافهای عمیق در نظام بینالملل است. اسرائیل و آمریکا در یک سو، و بخش بزرگی از اروپا و جهان عرب در سوی دیگر، نشان میدهند که مناقشه فلسطین بار دیگر به خط مقدم سیاست جهانی بازگشته است.
