دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه اعلام کرد قصد دارد جنبش ضدفاشیستی «آنتیفا» را بهعنوان یک «سازمان بزرگ تروریستی» معرفی کند؛ اقدامی که از دوره اول ریاستجمهوریاش بارها تهدید به انجام آن کرده بود.
ترامپ که در جریان سفر رسمی خود به بریتانیا به سر میبرد، این تصمیم را بامداد پنجشنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد. او آنتیفا را یک «فاجعه بیمارگونه، خطرناک و رادیکال چپ» خواند و افزود که «بهطور جدی توصیه خواهد کرد» منابع مالی این گروه نیز مورد تحقیق قرار گیرند.
تهدید اخیر ترامپ در حالی مطرح میشود که چند روز پیش، استیون میلر، مشاور ارشد کاخ سفید، وعده داده بود دولت درصدد «برچیدن یک جنبش عظیم تروریسم داخلی» است؛ جنبشی که او آن را با قتل فعال راستگرای آمریکایی، چارلی کرک، مرتبط دانست. ترامپ از دوره اول ریاستجمهوری خود، بارها آنتیفا را مسئول اقدامات خشونتبار مختلف دانسته است؛ از درگیری با پلیس گرفته تا شورش در ساختمان کنگره در ۶ ژانویه ۲۰۲۱.
با این حال، ایالات متحده فهرست رسمی برای «سازمانهای تروریستی داخلی» ندارد و مشخص نیست دولت چگونه خواهد توانست جنبشی غیرمتمرکز مانند آنتیفا را که بیشتر یک شبکه و ایدئولوژی به شمار میرود تا یک سازمان دارای سلسلهمراتب، بهطور رسمی تروریستی معرفی کند. کریستوفر ری، رئیس پیشین افبیآی، در سال ۲۰۲۰ در کنگره تأکید کرده بود آنتیفا «یک ایدئولوژی است، نه یک سازمان» و بنابراین نمیتوان آن را مشمول قواعد رایج برای گروههای تروریستی دانست.
واکنشها به تصمیم ترامپ نیز سریع آغاز شد. سناتور جمهوریخواه بیل کسیدی از ایالت لوئیزیانا از این تصمیم استقبال کرد و گفت: «آنتیفا از یک جنبش با مطالبات مشروع سوءاستفاده کرد تا خشونت و هرجومرج را ترویج دهد. رئیسجمهور درست عمل میکند که با معرفی آنها بهعنوان تروریستهای داخلی، نقش مخربشان را به رسمیت بشناسد.» کسیدی و سناتور تد کروز در سال ۲۰۱۹ نیز قطعنامهای در سنای آمریکا برای محکوم کردن اقدامات خشونتآمیز آنتیفا و معرفی آن بهعنوان یک سازمان تروریستی داخلی ارائه کرده بودند.
گزارشها نشان میدهد تصمیم ترامپ بخشی از تلاش گستردهتر دولت او برای سختگیری علیه جنبشهای چپگرا و معترضان داخلی است. این اقدام در حالی صورت میگیرد که بسیاری از کارشناسان حقوقی و امنیتی نسبت به پیامدهای سیاسی و حقوقی چنین برچسبی هشدار دادهاند.
جنبش «آنتیفا» (مخفف واژه انگلیسی Anti-Fascist به معنای «ضد فاشیست») عنوانی کلی برای مجموعهای از گروهها و شبکههای غیرمتمرکز چپگراست که ریشههای آن به دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ در اروپا باز میگردد، زمانی که کمونیستها، سوسیالیستها و نیروهای مترقی در برابر فاشیسم موسولینی و نازیسم هیتلری مقاومت میکردند. آنتیفا سازمان متمرکز با رهبری واحد نیست، بلکه بیشتر یک جنبش اجتماعی و سیاسی با شبکهای از فعالان محلی است که در کشورهای مختلف، بهویژه ایالات متحده و اروپای غربی، فعالیت میکنند.
اعضای آنتیفا معمولاً در اعتراضات خیابانی علیه گروههای راست افراطی و نئونازی حضور پررنگ دارند و از تاکتیکهای مستقیم مانند تجمع، ضدتظاهرات، و در برخی موارد رویارویی فیزیکی استفاده میکنند. هواداران این جنبش خود را مدافع برابری، عدالت اجتماعی و مقابله با نژادپرستی و اقتدارگرایی معرفی میکنند. همین ماهیت غیرمتمرکز و متنوع سبب شده است که دولتها نتوانند آنتیفا را همچون یک سازمان رسمی با ساختار مشخص تعریف یا ممنوع کنند.
