نشست نمایندگان حدود ۳۰ کشور غربی روز پنجشنبه در پاریس با موضوع آینده امنیت اوکراین برگزار شد؛ نشستی که بهگفته امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، ۲۶ کشور در آن آمادگی خود را برای اعزام نیرو به اوکراین پس از برقراری آتشبس یا صلح اعلام کردند. هدف این نیروها – به گفته مکرون – نه جنگ با روسیه بلکه «تضمین صلح و ارسال پیامی استراتژیک روشن» عنوان شد.
در این نشست تنها پنج رئیس دولت بهطور حضوری در پاریس حضور یافتند و بقیه، از جمله صدراعظم آلمان فریدریش مرتس، از طریق ویدئو مشارکت کردند. اسپانیا نیز در آخرین لحظه به دلیل «نقص فنی هواپیما» حضور نخستوزیرش را لغو کرد. دولت آلمان پیشتر «ملاحظات جدی» خود را نسبت به مشارکت نظامی در چنین نیرویی ابراز کرده و تاکید کرده بود بر کمکهای فنی و لجستیکی به ارتش اوکراین تمرکز خواهد کرد.
اما واکنش روسیه قاطع بود. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه، در حاشیه یک مجمع اقتصادی در ولادیوستوک گفت مسکو «به هیچوجه» استقرار نیروهای ناتو در اوکراین را نخواهد پذیرفت و حتی درباره آن وارد مذاکره هم نخواهد شد. او تأکید کرد چنین اقدامی نه ثبات بلکه بیثباتی بهدنبال خواهد داشت. در مقابل، دبیرکل ناتو مارک روت، در پراگ گفت روسیه «هیچ حقی» برای اظهارنظر در این زمینه ندارد و انتخاب متحدان و شکل حمایت از اوکراین فقط به خود کییف مربوط است.
در همین حال، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در سخنانی در پکن – پس از امضای توافق احداث خط لوله گاز جدید به چین – بار دیگر تاکید کرد ترجیح میدهد جنگ از راه دیپلماسی پایان یابد، اما اگر چنین امری ممکن نباشد، «با نیروی اسلحه» اهداف خود را محقق خواهد کرد.
او با اشاره به مواضع تازه دولت دونالد ترامپ در آمریکا گفت: «اگر عقلانیت پیروز شود، میتوان به راهحلی قابل قبول برای پایان دادن به این مناقشه رسید… من نوری در انتهای تونل میبینم.» پوتین افزود تلاشهای دولت آمریکا را «صادقانه» برای یافتن توافق میداند.
با این حال، کرملین حاضر نیست از خواستههای دیرینه خود عقبنشینی کند: جلوگیری از پیوستن اوکراین به ناتو و پایان دادن به آنچه مسکو «تبعیض علیه روسزبانان» مینامد. پوتین حتی پیشنهاد کرد اگر ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، آماده باشد میتواند برای مذاکره به مسکو بیاید؛ پیشنهادی که بلافاصله از سوی وزیر خارجه اوکراین «غیرقابل قبول» توصیف شد.
زلنسکی همچنان بر ضرورت دیدار با پوتین برای بررسی شرایط توافق احتمالی پافشاری میکند، هرچند دو طرف همچنان فاصله زیادی از یکدیگر دارند. او همزمان از واشنگتن خواسته در صورت عدم پذیرش مذاکره از سوی مسکو، تحریمهای بیشتری علیه روسیه وضع کند.
کارشناسان میگویند اقتصاد روسیه زیر فشار تحریمهای گسترده غرب نشانههای ضعف بروز داده، اما کرملین همچنان خود را آماده ادامه جنگ نشان میدهد. روسیه چهار منطقه اوکراین را ضمیمه خاک خود اعلام کرده است؛ اقدامی که اوکراین و اکثر کشورهای غربی آن را «غصب غیرقانونی» میدانند.
به این ترتیب، در حالی که غرب در پاریس از آمادگی برای استقرار نیروهای تضمینکننده آتشبس سخن میگوید، پوتین هشدار میدهد اگر «عقلانیت» پیروز نشود، جنگ با قدرت نظامی روسیه به پایان خواهد رسید. تقابل دو تصویر از آینده اوکراین – صلحی شکننده با حضور نیروهای غربی یا ادامه جنگی فرسایشی به رهبری کرملین – بار دیگر نشان میدهد چشمانداز پایان بحران همچنان مبهم و پرمخاطره باقی مانده است.
