افزایش نیروهای نظامی و حمله به قایق مظنون به حمل مواد مخدر، نگرانیها درباره یک جنگ چریکی طولانی در آمریکای جنوبی را برانگیخته است
یک مقام ارشد سابق کاخ سفید در امور آمریکای لاتین هشدار داده است که بیم آن دارد ایالات متحده پس از دستور دونالد ترامپ برای حمله نظامی به یک قایق در دریای کارائیب – که منجر به کشته شدن ۱۱ نفر از مظنونان قاچاق مواد مخدر شد – ناخواسته به ورطه یک جنگ چریکی طولانیمدت در ونزوئلا بیفتد.
به گزارش گاردین حمله جنجالی روز سهشنبه در نزدیکی سواحل ونزوئلا – که گزارش شده توسط یک بالگرد تهاجمی یا پهپاد «ریپر» انجام گرفته – پس از آن صورت گرفت که رئیسجمهور آمریکا دستور استقرار گسترده نیروی دریایی در منطقه را صادر کرد؛ اقدامی که بهظاهر با هدف مقابله با قاچاقچیان مواد مخدر آمریکای جنوبی بود.
روز چهارشنبه، وزیر دفاع، پیت هگست، به شبکه فاکسنیوز گفت این حمله برای ارسال پیامی روشن به رهبر اقتدارگرای ونزوئلا طراحی شده بود. او گفت: «تنها کسی که باید نگران باشد نیکلاس مادورو است … کسی که عملاً رئیس یک دولت مواد مخدر است.» هگست این عملیات را با حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و اهداف حوثیها در یمن مقایسه کرد.
افزایش حضور نظامی آمریکا در کارائیب این پرسش را برانگیخته که آیا ترامپ در پی براندازی مادورو با زور است یا نه؛ هرچند در برخی زمینهها سیاست او در قبال ونزوئلا پس از بازگشت به کاخ سفید نرمتر شده است، از جمله ازسرگیری پروازهای بازگرداندن مهاجران و کاهش تحریمها. وقتی از هگست پرسیده شد آیا دولت به دنبال تغییر رژیم در ونزوئلاست، او پاسخ داد این موضوع به تصمیم رئیسجمهور بستگی دارد، اما افزود: «ما با تمام ظرفیتهای ارتش آمریکا آمادهایم.»
خوان گونسالس، مدیر ارشد شورای امنیت ملی در امور نیمکره غربی در دولت بایدن، در گفتوگو با گاردین استقرار نیروی دریایی آمریکا را «نمایشی سیاسی» خواند، اما هشدار داد: «[اینجا] خطر بسیار بالای درگیری نظامی وجود دارد.»
او گفت: «من هرچه بیشتر نگرانم که دولت ترامپ ناخواسته وارد سناریوی مداخله در ونزوئلا شود؛ امری که بهصراحت فاجعهبار خواهد بود.» به باور این مشاور پیشین بایدن، سیاست آمریکا در قبال ونزوئلا اکنون عمدتاً تحت نفوذ چهرههای تندرو اپوزیسیون ونزوئلاست که به وزیر خارجه ترامپ، مارکو روبیو – که سالهاست سیاستمداری ضد کاراکاس به شمار میرود – نزدیک هستند.
گونسالس افزود: «فکر میکنم هدف نهایی آنها این است که آمریکا را وارد موقعیتی کنند که در آن با ونزوئلا وارد درگیری شود. این همان هدف است.» او که در دولت اوباما نیز خدمت کرده بود، هشدار داد هر تلاشی برای برکناری نظامی وارث اقتدارگرای هوگو چاوز – که از ۲۰۱۳ در قدرت است و به دزدی انتخابات سال گذشته متهم شد – بسیار پرخطر خواهد بود. «بعد از یکچهارم قرن چاویسمو، این تصور که رئیسجمهور را عوض کنید و ناگهان یک دموکراسی جفرسونی برقرار شود، اندکی سادهلوحانه است.»
بهجای آن، گونسالس بیم دارد ششمین کشور بزرگ آمریکای جنوبی به صحنه یک «درگیری داخلی طولانیمدت» بدل شود که گروههای مسلح مختلف در آن نقش داشته باشند: از نیروهای شبهنظامی وابسته به دولت گرفته تا سازمانهای جنایی و شورشیان ارتش آزادیبخش ملی کلمبیا (ELN) که دامنه نفوذشان از مرزهای غربی ونزوئلا صدها مایل به داخل کشور کشیده میشود.
او هشدار داد: «این موضوع به دلیل و انگیزهای برای همه نوع گروه جنایی یا مسلح غیرقانونی در قاره آمریکا تبدیل خواهد شد … سرانجام خواهید دید که مردم برای جنگیدن با یانکیها راهی ونزوئلا میشوند و فکر میکنم اوضاع بسیار آشفته خواهد شد.»
گونسالس افزود: «به نظر من ایالات متحده سنتاً در جنگهای مستقیم و کلاسیک بسیار کارآمد است. اما در جنگ چریکی چندان موفق نیست – و این دقیقاً همان نوع جنگی است که بسیاری از این گروهها بیش از نیم قرن است انجام میدهند.»
او خاطرنشان کرد: «واقعیت این است که امروز همه عناصر لازم برای شکلگیری یک درگیری داخلی در ونزوئلا وجود دارد؛ چیزی شبیه آنچه کلمبیا بیش از ۵۰ سال با آن دستوپنجه نرم کرده است.»
این مقام پیشین کاخ سفید تنها کسی نیست که از احتمال وقوع چنین سناریویی در ونزوئلا بیم دارد، حتی اگر برخی دیپلماتهای سابق آمریکایی تردید داشته باشند که این واقعاً طرح ترامپ باشد. جیمز استوری، بالاترین مقام دیپلماتیک آمریکا برای ونزوئلا بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳، درباره استقرار نیروی دریایی هفته گذشته گفت: «من معتقدم این بیشتر نمایش قدرت است تا استفاده واقعی از آن.»
او افزود: «یک نکته در مورد رئیسجمهور ترامپ وجود دارد: با وجود حملهاش به ایران، او سنتاً مخالف دخالت نظامی در امور داخلی سایر کشورها بوده است.»
آدام ایساکسون، کارشناس دفاع و امنیت در دفتر واشنگتن برای آمریکای لاتین، نیز تردید داشت که ونزوئلا در آستانه «تهاجمی در مقیاس پاناما، اما شدیدتر» باشد. در عملیات ۱۹۸۹ جرج اچ.دبلیو. بوش برای سرنگونی دیکتاتور پاناما، مانوئل نوریگا، هزاران نیروی آمریکایی وارد عمل شدند و صدها نفر کشته شدند.
ایساکسون گفت: «اما ونزوئلا بسیار بزرگتر، پیچیدهتر و دارای بذرهای یک شورش است.» او افزود: «این احتمال وجود دارد که سناریوی جنگ چریکی رقم بخورد؛ حملات پراکنده، عملیاتهای تروریستی و افزایش هزینهها برای اشغالگران آمریکایی تا جایی که ادامه حضور غیرممکن شود.»
احتمالا در مرحله بعد ایالات متحده به محاصره دریایی کامل ونزئلا اقدام خواهد نمود تا مسیرهای ورود نیازهای اقتصادی و دفاعی و صادرات نفت ونزئلا مسدود گردد و تشدید فقر و کمبودها زمینه های شورش داخلی را فراهم آورد.