رهبران کشورهای اتحادیه اروپا (به جز مجارستان) پیش از نشست حساس رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، با همتای روس خود، ولادیمیر پوتین، در آلاسکا اعلام کردند: اوکراینیها باید حق داشته باشند خود درباره آیندهشان تصمیم بگیرند. هنوز مشخص نیست آیا اوکراین اصلاً در این گفتوگوها حضور خواهد داشت یا نه.
این نشست که قرار است روز جمعه برگزار شود، بر محور جنگ اوکراین خواهد بود؛ جنگی که اکنون وارد چهارمین سال خود شده است. رهبران اروپایی تلاش میکنند در گفتوگوهایی که رسماً به آن دعوت نشدهاند، نفوذی بر روند و نتیجه داشته باشند.
بیستوشش رهبر اتحادیه اروپا در بیانیهای که دوشنبه شب تنظیم و سهشنبه منتشر شد، اعلام کردند: «مذاکرات معنادار تنها در شرایط آتشبس یا کاهش درگیریها امکانپذیر است.» آنها افزودند که هر توافق دیپلماتیکی باید از منافع حیاتی امنیتی اوکراین و اروپا محافظت کند.
این بیانیه که تنها از سوی نخستوزیر مجارستان، ویکتور اوربان – نزدیکترین متحد پوتین در اروپا – تأیید نشد، تصریح میکند: «مسیر رسیدن به صلح در اوکراین نمیتواند بدون حضور اوکراین تعیین شود.» همچنین بر لزوم احترام به قوانین بینالمللی، استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و ممنوعیت تغییر مرزها با زور تأکید شده است.
اروپا و اوکراین نگراناند که پوتین، با سابقه به راه انداختن بزرگترین جنگ زمینی اروپا از سال ۱۹۴۵ و بهرهبرداری از وابستگی برخی کشورهای اروپایی به انرژی روسیه، بتواند در این نشست امتیازاتی بگیرد و خطوط کلی یک توافق صلح را بدون حضور مستقیم آنان ترسیم کند.
زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، پیشتر قاطعانه ایده واگذاری بخشی از اراضی کشور برای رسیدن به آتشبس را رد کرده است. روسیه در حال حاضر کنترل بخشهایی از چهار استان اوکراین – دو استان در شرق و دو استان در جنوب – را در دست دارد.
ترامپ در اظهارات اخیرش دوباره گفت که «برخی تبادل اراضی» در کار خواهد بود و این روند «برای هر دو طرف، شامل مسائل ناخوشایند» خواهد بود. او که در طول این جنگ، روابط خود با پوتین را علناً بازسازی کرده است – اقدامی که بسیاری از حامیان اوکراین را نگران کرده – حتی از زلنسکی نیز انتقاد کرد و گفت: «طی دوره ریاستجمهوری او در زمان جنگ، هیچ اتفاقی نیفتاد.» ترامپ در مقابل، به سابقه طولانی و بیرقیب پوتین در قدرت اشاره کرد.
صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، برای روز چهارشنبه نشست مجازی رهبران اروپایی را با هدف جلب حمایت ترامپ از موضع اوکراین ترتیب داده است. هرچند ترامپ حضور خود را در این نشست تأیید نکرده، گفته است: «میخواهم پیش از دیدار با پوتین، نظر همه را بشنوم.»
نشست جمعه در آلاسکا، ایالتی که روزگاری مستعمره روسیه بود و در سال ۱۸۶۷ توسط تزار الکساندر دوم به ایالات متحده فروخته شد، برای بسیاری نماد پیچیدگیهای تاریخی و ژئوپولیتیکی میان دو کشور است.
