سازمان عفو بینالملل در واکنش به تصمیم اتحادیه اروپا مبنی بر عدم تعلیق توافقنامه مشارکت اتحادیه اروپا و اسرائیل، این اقدام را «خیانتی ظالمانه و غیرقانونی» توصیف کرد. این نهاد حقوق بشری هشدار داد که اتحادیه اروپا با این تصمیم، اصول و ارزشهای خود را نقض کرده و به ادامه جنایتهای اسرائیل چراغ سبز داده است.
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، روز سهشنبه ۱۵ ژوئیه در بیانیهای اعلام کرد: «امتناع اتحادیه اروپا از تعلیق توافقنامه با اسرائیل، خیانتی ظالمانه و غیرقانونی است؛ خیانت به پروژه اروپایی مبتنی بر حاکمیت قانون و مبارزه با استبداد، خیانت به مقررات خود اتحادیه اروپا و خیانت به حقوق بشر مردم فلسطین. این تصمیم به عنوان یکی از شرمآورترین لحظات در تاریخ اتحادیه اروپا ثبت خواهد شد.»
او افزود: «رهبران اروپایی این فرصت را داشتند که موضعی اصولی علیه جنایتهای اسرائیل اتخاذ کنند، اما در عوض با این تصمیم خود به آن کشور اجازه دادند نسلکشی در غزه، اشغال غیرقانونی تمامی سرزمینهای فلسطینی و نظام آپارتاید علیه فلسطینیان را ادامه دهد.»
بر اساس گزارش داخلی اتحادیه اروپا، اسرائیل تعهدات حقوق بشری خود تحت مفاد توافقنامه مشارکت با اتحادیه اروپا را نقض کرده است. با این حال، کشورهای عضو بدون توجه به این یافتهها و بدون در نظر گرفتن مسئولیت خود برای جلوگیری از همدستی با این نقضها، ترجیح دادند منافع اقتصادی ناشی از توافق تجاری را حفظ کنند.
کالامار هشدار داد: «این چیزی فراتر از ترس سیاسی است. هر بار که اتحادیه اروپا از اقدام خودداری میکند، خطر همدستی با جنایتهای اسرائیل افزایش مییابد. این پیام خطرناکی به عاملان جنایات فجیع میفرستد: نهتنها مجازات نخواهند شد، بلکه حتی پاداش هم میگیرند.»
دبیرکل عفو بینالملل تأکید کرد که قربانیان این جنایتها سزاوار چیزی بیش از واژههای توخالی هستند و گفت: «اکنون کشورهای عضو باید به طور مستقل همه اشکال همکاری با اسرائیل را که میتواند به نقض فاحش حقوق بینالملل منجر شود، متوقف کنند. این شامل اعمال تحریم کامل بر صادرات تسلیحات، تجهیزات نظارتی و فناوریهای مرتبط و ممنوعیت کامل تجارت و سرمایهگذاری در شهرکهای غیرقانونی اسرائیل در سرزمینهای اشغالی فلسطین است.»
زمینه تصمیمگیری اتحادیه اروپا
روز دوشنبه، وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل گرد هم آمدند تا درباره تعلیق توافقنامه مشارکت با اسرائیل تصمیمگیری کنند. در این نشست، ده گزینه مختلف مورد بررسی قرار گرفت؛ از جمله تعلیق کامل توافقنامه، توقف بخشهای تجاری یا تحقیقاتی، اعمال تحریمهای تسلیحاتی، تحریم برخی از وزرای اسرائیلی، لغو سفر بدون ویزا برای شهروندان اسرائیلی و ممنوعیت تجارت با شهرکهای اسرائیلی.
با این حال، هیچیک از این گزینهها نتوانست حمایت لازم را در میان کشورهای عضو کسب کند. اکنون عفو بینالملل از کشورهای اروپایی خواسته است که به صورت یکجانبه یا هماهنگ، گامهایی برای همراستا کردن سیاستهای خود با حقوق بینالملل بردارند. به گفته این سازمان، این کشورها میتوانند خود به گونهای عمل کنند که گویی توافقنامه به حالت تعلیق درآمده است، و از هرگونه همکاری که در تداوم وضعیت غیرقانونی در سرزمینهای اشغالی نقش دارد، خودداری کنند؛ همانگونه که در رأی مشورتی دیوان بینالمللی دادگستری در سال ۲۰۲۴ آمده است.
