در حالی که تنشها میان ایران و اسرائیل به اوج رسیده، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ارزیابی رسمی سازمانهای اطلاعاتی کشور خود را درباره برنامه هستهای ایران نادیده گرفت و با موضع بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هماهنگ شد.
تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا که به انتخاب شخص ترامپ در این سمت قرار گرفته، در جلسهای رسمی در کنگره در ماه مارس اعلام کرده بود: «جامعه اطلاعاتی آمریکا همچنان بر این باور است که ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و رهبر ایران برنامهای را که در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده، مجدداً فعال نکرده است.»
اما ترامپ روز سهشنبه در راه بازگشت به واشنگتن در پاسخ به سوالات خبرنگاران گفت: «برایم مهم نیست او چه گفته. من فکر میکنم ایران خیلی به ساخت سلاح هستهای نزدیک بوده است.»
این اظهارنظر ترامپ کاملاً همراستا با موضع نتانیاهو بود که خواستار حمله پیشدستانه به تأسیسات غنیسازی ایران شده تا به گفته او، برنامه هستهای این کشور «برای همیشه» متوقف شود.
گبرد در تلاش برای کاهش این اختلاف، در مصاحبهای با شبکه CNN مدعی شد که ترامپ در واقع همان سخنان او را تکرار کرده است. با این حال، غیبت او در نشستهای امنیتی مهم دولت ترامپ و نادیده گرفته شدن گزارشهای او نشان میدهد که سیاست رسمی دولت در مسیری کاملاً متفاوت قرار دارد.
در همین حال، ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «تسلیم بیقید و شرط!» و رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که دولت او تجهیزات نظامی از جمله ناو هواپیمابر، هواپیماهای سوخترسانی KC-135 و جتهای جنگی اضافی را به منطقه اعزام کرده است تا «گزینههای بیشتری» برای مداخله مستقیم داشته باشد.
همزمان، گزارشهای اطلاعاتی درباره فاصله ایران تا دستیابی به سلاح هستهای با تناقض مواجه شدهاند. فرمانده ستاد مرکزی نیروهای آمریکا، ژنرال مایکل کوریلا، مدعی شد ایران میتواند ظرف سه هفته به مواد کافی برای تولید ۱۰ بمب هستهای دست یابد. اما چهار منبع آگاه به ارزیابی اطلاعاتی آمریکا به CNN گفتهاند که ایران «در حال حاضر به طور فعال برای ساخت سلاح هستهای تلاش نمیکند» و تا رسیدن به توانایی تولید و تحویل یک بمب حداقل سه سال فاصله دارد.
گبرد که به دلیل دیدگاههای ضدجنگ خود به این سمت منصوب شد، ظاهراً از حلقه تصمیمسازی دولت ترامپ کنار گذاشته شده است. در نشست مهم روز یکشنبه در کمپ دیوید که با حضور کلیه اعضای کابینه امنیتی ترامپ برگزار شد، او حضور نداشت.
غیبت او باعث واکنش چهرههای جناح راست افراطی از جمله استیو بنن و تاکر کارلسن شد که از مداخله نظامی مستقیم در ایران انتقاد کردهاند. کارلسن که سابقاً از چهرههای پرنفوذ رسانهای در جناح ترامپ بود، اظهارات گرمی علیه «جنگطلبان» در کابینه بیان کرد و عدم دعوت از گبرد را نشانهای از تغییر رویکرد کاخ سفید دانست.
با وجود این هشدارها، به نظر میرسد ترامپ در مسیر تشدید درگیری حرکت میکند. معاون او، جیدی ونس، که سابقهای ضدجنگ دارد، در اظهاراتی ملایم اعلام کرد «تصمیم نهایی با رئیسجمهور است» و «ترامپ فقط در جهت منافع مردم آمریکا عمل میکند.»
در این میان، سیاست آمریکا در قبال ایران به سرعت در حال تغییر است، و در حالی که برخی از مخالفان جنگ نگران از دست دادن نفوذ خود هستند، برخی دیگر به سرعت با مسیر جدید هماهنگ میشوند.
این وضعیت ممکن است نه تنها شکلگیری جنگی جدید در خاورمیانه را رقم بزند، بلکه تعریف تازهای از سیاست خارجی دوران دوم ریاستجمهوری ترامپ ارائه دهد؛ دولتی که وعده داده بود دوران «جنگهای بیپایان» را به پایان برساند.
