گزارش تازهٔ رویترز از واشنگتن میگوید برنامهریزی نظامی آمریکا دربارهٔ ایران به مرحلهای «پیشرفته» رسیده و در میان گزینههای بررسیشده، هدفگیری افراد مشخص (چهرههای مرتبط با فرماندهی و کنترل نیروهای سپاه) و حتی پیگیری سناریوی تغییر حکومت در تهران هم دیده میشود؛ البته به گفتهٔ مقامهای آمریکاییِ مطلع، اینها «گزینههای روی میز» هستند و تصمیم نهایی همچنان به دستور مستقیم دونالد ترامپ گره خورده است.
این خبر در ادامهٔ موجی از گزارشها منتشر میشود که از آمادهسازی برای یک عملیات طولانیمدت چند هفتهای سخن گفتهاند؛ عملیاتی که بنا بر همان گزارشها میتواند هم زیرساختهای هستهای و هم برخی تاسیسات امنیتی ایران را هدف قرار دهد.
«هدفگیری افراد»؛ از تجربهٔ سال ۲۰۲۰ تا الگوی جنگ ۱۲روزه
در متن رویترز (بر پایه اظهارات دو مقام آمریکایی) تاکید شده است «هدفگیری افراد» بهعنوان بخشی از یک حمله احتمالی، به سطحی از برنامهریزی جزئیتر رسیده است. این رویکرد یادآور اقدام ترامپ در سال ۲۰۲۰ است که با دستور او قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، در حملهای در عراق کشته شد. همچنین یکی از مقامها به «درسآموز» بودن تجربهٔ حملات اسرائیل در جنگ ۱۲روزهٔ سال گذشته اشاره میکند؛ حملاتی که بنا بر گزارشهای پیشین، به کشتهشدن شماری از فرماندهان ارشد ایران انجامید.
اما همان مقامها هشدار میدهند که چنین سناریویی نیازمند اطلاعات دقیق و لحظهای است: دانستن محل دقیق هدف، برآورد تلفات جانبی و پیامدهای سیاسی-امنیتی هر ضربه. به بیان دیگر، «هدفگیری افراد» از نظر عملیاتی، اتکای سنگینتری به شبکههای اطلاعاتی و شناسایی دارد.
«تغییر حکومت»؛ شعار سیاسی یا نقشهٔ عملیاتی؟
رویترز مینویسد مطرحشدن «تغییر حکومت» میتواند یک چرخش دیگر در موضع ترامپ باشد؛ زیرا او در کارزار انتخاباتی، بارها از شکست سیاستهای مداخلهگرایانهٔ گذشته در منطقه (مثل عراق و افغانستان) گفته بود. با این حال، در هفتههای اخیر خود ترامپ بهصورت علنی از ایدهٔ تغییر قدرت در ایران سخن گفته و در کنار آن ضربالاجلهایی را هم به فضای دیپلماتیک تزریق کرده است.
گزارشهای دیگر نیز نشان میدهد در واشنگتن، همزمان دو مسیر دنبال میشود: از یکسو تاکید رسمی بر «اولویت دیپلماسی»، و از سوی دیگر آمادهباش نظامی برای روزی که گفتگوها به بنبست برسد.
واکنش ایران و خطر گسترش جنگ
در همین گزارش آمده است که مقامهای آمریکایی کاملاً انتظار پاسخ ایران را دارند؛ پاسخی که میتواند پایگاههای آمریکا در منطقه را در تیررس قرار دهد و دامنهٔ درگیری را به چند کشور بکشاند. در متن رویترز به پراکندگی پایگاههای آمریکا در خاورمیانه اشاره شده و از سوی دیگر، تهران نیز در مکاتبه با دبیرکل سازمان ملل اعلام کرده اگر هدف «تهاجم نظامی» قرار گیرد، «قاطع و متناسب» پاسخ خواهد داد.
در سطح راهبردی، تنگهٔ هرمز همچنان یکی از گرهگاههای بحران است: ایران بارها تهدید کرده در صورت حمله، میتواند عبور و مرور را مختل کند؛ اقدامی که به دلیل عبور بخش بزرگی از صادرات نفت جهان از این مسیر، بلافاصله بازار انرژی و اقتصاد جهانی را تکان میدهد. گزارشهای اخیر هم از رزمایشها و نمایش قدرت در آبراههای منطقه حکایت دارد.
دیپلماسی در ژنو؛ «اصول راهنما» و فاصلههای بزرگ
این فضای تهدیدآمیز همزمان با روند مذاکرات غیرمستقیم در ژنو ادامه دارد. طبق گزارشهای منتشرشده، طرف ایرانی گفته بر سر برخی «اصول راهنما» تفاهمهایی شکل گرفته، اما همزمان مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند اختلافها همچنان جدی است.
گزارش رویترز از «مرحلهٔ پیشرفته» برنامهریزی نظامی خبر میدهد—از گزینههای محدودتر مثل هدفگیری افراد تا سناریوهای بلندپروازانهتر مانند تغییر حکومت—اما همهٔ اینها فعلاً در وضعیت «گزینه» است، نه «تصمیم». با توجه به آمادهسازیهای میدانی، تهدیدهای متقابل، و حساسیت تنگهٔ هرمز، هر لغزش سیاسی یا امنیتی میتواند مسیر گفتگوها را به سمت یک رویارویی منطقهای هل بدهد.
ترامپ درباره حمله نظامی محدود به ایران: در حال بررسی مساله هستم
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که در حال بررسی انجام یک حمله نظامی محدود به ایران در صورت عدم دستیابی به توافق درباره برنامه هستهای این کشور است.
ترامپ روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاری مبنی بر اینکه آیا «در حال بررسی یک حمله نظامی محدود در صورت نرسیدن به توافق با ایران هستید؟» به طور کوتاه پاسخ داد: «بیشترین چیزی که میتوانم بگویم این است که دارم این مساله را بررسی میکنم.»
ترامپ پیشتر به ایران هشدار داده و یک مهلت ۱۰ تا ۱۵ روزه برای دستیابی به یک توافق معنادار با ایران تعیین کرده است و تهدید کرده بود که در صورت عدم توافق «اتفاقات بدی» ممکن است رخ دهد.
این در حالی است که به دلیل آرایش نیروهای آمریکا در منطقه، گمانهزنی درباره اقدام نظامی ایالات متحده علیه ایران بیشتر شده است.
روز جمعه ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد وارد آبهای مدیترانه شد و ناو یواساس آبراهام لینکلن، چند ناوشکن موشکانداز، جنگندهها و هواپیماهای شناسایی آمریکا در هفتههای اخیر به خاورمیانه منتقل شدند.
عراقچی: پیشنویس توافق هستهای احتمالی با واشنگتن را ظرف ۲ تا ۳ روز آینده آماده خواهیم کرد
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در گفتوگویی با شبکه خبری اماسانبیسی گفت تهران قصد دارد پیشنویس توافق هستهای احتمالی با واشنگتن را ظرف ۲ تا ۳ روز آینده آماده کند.
عراقچی درباره گزارشها در خصوص تقاضای آمریکا از ایران برای غنیسازی صفر گفت: «واشنگتن از تهران نخواست که غنیسازی اورانیوم را بهطور دائم کنار بگذارد. همچنین تهران به واشنگتن پیشنهاد تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم ایران را نداد.»
وی افزود: «گزارشهایی مبنی بر اینکه ایران ظاهرا پیشنهاد تعلیق غنیسازی اورانیوم را به مدت دو تا سه سال داده است، صحت ندارد».
عراقچی همچنین با بیان اینکه مساله پرونده هستهای ایران با ابزار نظامی قابل حل نیست و تنها راه حل، دیپلماسی است، گفت: «اگر با زبان زور با ما سخن بگویند، ما نیز همانگونه پاسخ خواهیم داد.»
آمادهباش کامل واشنگتن برای «ساعت صفر»؛ بیش از ۶۰۰ موشک تاماهاوک در اطراف ایران آماده شلیک
کارشناسان نظامی به روزنامه «ایزوستیا» اعلام کردند که با نزدیک شدن ناو هواپیمابر «جرالد فورد» به شرق دریای مدیترانه در پایان هفته جاری، توان تهاجمی هوایی آمریکا برای حمله احتمالی به ایران تکمیل میشود. این لشکرکشی که بزرگترین تجمع قوای هوایی منطقه از زمان تهاجم به عراق در سال ۲۰۰۳ توصیف شده، با هدف ایجاد آمادگی نهایی برای عملیات نظامی یا اعمال فشار حداکثری بر تهران صورت گرفته است.
طبق برآوردهای منتشر شده، در حال حاضر بیش از ۶۰۰ موشک کروز تاماهاوک بر روی کشتیها و زیردریاییهای آمریکایی مستقر در دریای عرب، خلیج فارس و شرق مدیترانه آماده شلیک هستند.
کارشناسان معتقدند تا زمان استقرار کامل ناوگروه فورد، احتمال آغاز عملیات گسترده ضعیف است، اما تأکید میکنند که تصمیم نهایی دونالد ترامپ ممکن است بر اساس انگیزههای سیاسی کوتاهمدت و بدون اطلاع قبلی حتی به فرماندهان نظامی اتخاذ شود.
در مقابل، تحلیلگران نظامی به ایزوستیا گفتهاند که ایران از توانایی پاسخ همزمان به چندین جبهه برخوردار است. زرادخانه موشکی ایران که بزرگترین در خاورمیانه ارایه شده، شامل ۳۰۰۰ موشک بالستیک و انبوهی از پهپادهای انتحاری دوربرد (نوع شاهد) است. این توانمندی به تهران اجازه میدهد به طور همزمان پایگاههای آمریکا در سراسر خاورمیانه و اهداف استراتژیک در اسرائیل را هدف قرار دهد.
دیمیتری کورنف، کارشناس نظامی با اشاره به تجربه درگیریهای ژوئن ۲۰۲۵ خاطرنشان کرد که ایران برای دفاع از قلمرو خود به سیستمهای پدافندی پیشرفته متکی خواهد بود. وی معتقد است با تکمیل تمرکز نیروها در روزهای آینده، یک «پنجره فرصت» چند هفتهای برای ایالات متحده گشوده خواهد شد که طی آن احتمال وقوع درگیری نظامی به اوج خود میرسد.
وظیفه عاجل تمام نیروهای میهندوست در شرایط اضطراری کنونی، پشتیبانی از نامه ایران به شورای امنیت درمورد جلوگیری از حمله آمریکا و درخواست از تمام نهادهای بینالمللی، از جمله اتحادیه اروپا برای جلوگیری از حمله آمریکا به ایران، به هرشکل که خودشان صلاح میدانند، است.