در حالی که تنشها میان تهران و واشنگتن بار دیگر اوج گرفته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد ایالات متحده یک «ناوگان بزرگ» از نیروهای دریایی خود را به سمت ایران روانه کرده، اما ترجیح میدهد کار به استفاده از این توان نظامی نکشد. این اظهارات که شامگاه پنجشنبه در هواپیمای ریاستجمهوری و پس از بازگشت ترامپ از نشست داووس مطرح شد، همزمان بازارهای انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داد و باعث شد قیمت نفت که روز قبل افت کرده بود، دوباره افزایش یابد.
به گزارش رویترز، ترامپ گفته است «کشتیهای زیادی» به سمت منطقه حرکت کردهاند و آمریکا تحرکات ایران را «از نزدیک» زیر نظر دارد. او در عین حال تأکید کرده امیدوار است «هیچ اتفاقی نیفتد»، اما هشدارهای خود را درباره ادامه کشتار معترضان و نیز احتمال ازسرگیری برنامه هستهای ایران تکرار کرده است. مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده گفتهاند ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» که در منطقه آسیا-اقیانوسیه مستقر بوده، همراه با چند ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده در روزهای آینده وارد خاورمیانه خواهد شد. به گفته یکی از این مقامها، واشنگتن همچنین در حال بررسی استقرار سامانههای دفاع هوایی بیشتر در منطقه است؛ اقدامی که میتواند برای حفاظت از پایگاههای آمریکا در برابر هرگونه حمله احتمالی ایران اهمیت تعیینکننده داشته باشد.
رویترز مینویسد این جابهجاییها گزینههای ترامپ را گسترش میدهد؛ هم برای تقویت جنبه دفاعی نیروهای آمریکا در منطقه و هم برای آماده نگه داشتن امکان اقدام نظامی جدید، در شرایطی که آمریکا پیشتر در ماه ژوئن تأسیسات هستهای ایران را هدف حمله قرار داده بود. ترامپ روز پنجشنبه بار دیگر گفت اگر ایران پس از حملات ژوئن تلاش کند فعالیت هستهای خود را از سر بگیرد، آمریکا میتواند «به همان آسانی» نقاط جدید را هدف قرار دهد.
ترامپ همچنین ادعا کرده است تهدیدهای او باعث شد ایران «نزدیک به ۸۴۰ اعدام» را در آخرین لحظات لغو کند. او با اشاره به آنچه برنامهریزی برای اعدام گسترده زندانیان خواند، گفت به تهران هشدار داده بود اگر اعدامها اجرا شود، ایران «سختتر از هر زمان دیگری» هدف قرار خواهد گرفت. این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی پیشتر روایت متفاوتی ارائه کردهاند و خامنهای، در یک سخنرانی عمومی ترامپ را به خاطر «تلفات» متهم کرده و مسئولیت مرگها را متوجه «آشوبگران» و «دشمنان خارجی» دانسته است.
در بخش دیگری از این گزارش، رویترز به موضوع برنامه هستهای ایران و نظارت بینالمللی اشاره میکند. بنا بر این روایت، ایران باید به آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره وضعیت سایتهای هدفگرفتهشده و سرنوشت مواد هستهای موجود گزارش دهد؛ از جمله ذخیرهای حدود ۴۴۰/۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد که بر اساس معیارهای آژانس، در صورت غنیسازی بالاتر میتواند برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کافی باشد. رویترز میافزاید آژانس دستکم طی هفت ماه گذشته نتوانسته این ذخایر اورانیوم با غنای بالا را راستیآزمایی کند، در حالی که طبق توصیه نهاد ناظر، این کنترل باید ماهانه انجام شود.
همزمان، ابهام درباره وضعیت اعتراضات در ایران ادامه دارد. اعتراضات از ۲۸ دسامبر با تجمعاتی در بازار بزرگ تهران در واکنش به فشارهای اقتصادی آغاز شد و ظرف دو هفته به تظاهرات گسترده علیه حاکمیت روحانیون تبدیل شد. اما در هفتههای اخیر و پس از سرکوب خونین، شدت اعتراضات کاهش یافته است. گروه حقوق بشری «خبرگزاری فعالان حقوق بشر در ایران» (هرانا) تاکنون ۵۰۰۰ مرگ مرتبط با ناآرامیها را تأیید کرده و چند هزار مرگ دیگر را نیز در دست بررسی دارد. در مقابل، یک مقام ایرانی به رویترز گفته شمار کشتهها بیش از پنج هزار نفر بوده که حدود ۵۰۰ نفر از آنها نیروهای امنیتی بودهاند. ترامپ نیز در پاسخ به پرسشی درباره تعداد کشتهشدگان گفته است «هیچکس نمیداند»، اما «در هر حال زیاد است».
بازتاب فوری این تهدیدها در بازار نفت دیده شد. رویترز گزارش داده قیمت نفت روز جمعه پس از افت حدود دو درصدی روز پنجشنبه، دوباره افزایش یافت؛ زیرا سرمایهگذاران نگران شدند تشدید تنش با ایران به اختلال در عرضه منجر شود. بهای نفت برنت برای تحویل ماه مارس با ۲۹ سنت افزایش (نیم درصد) به ۶۴ دلار و ۳۵ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا (وست تگزاس اینترمدیت) نیز با ۲۹ سنت افزایش (هفتدهم درصد) به ۵۹ دلار و ۶۵ سنت رسید. در ساعت ۰۷:۵۱ به وقت گرینویچ این قیمتها ثبت شده بود.
رویترز یادآور میشود ایران چهارمین تولیدکننده بزرگ اوپک است و یکی از صادرکنندگان مهم نفت به چین، دومین مصرفکننده بزرگ جهان به شمار میرود؛ بنابراین هرگونه افزایش احتمال درگیری یا محدودیت در صادرات ایران میتواند بازار را ملتهب کند. در همین حال، هر دو شاخص برنت و وست تگزاس در مسیر ثبت رشد هفتگی حدود ششدهم درصد قرار گرفتهاند.
