بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از پنج سال رسیدگی قضایی در پروندههای فساد مالی، روز یکشنبه ۳۰ نوامبر بهطور رسمی از رئیسجمهور اسحاق هرتزوگ درخواست عفو کرد. نتانیاهو در این درخواست تأکید کرده است که روند طولانی محاکمه، توان اداره کشور را از او سلب کرده و پایاندادن به این روند بهنفع اسرائیل و «وحدت ملی» خواهد بود.
نتانیاهو که طولانیترین دوران نخستوزیری در تاریخ اسرائیل را در اختیار دارد، از سال ۲۰۱۹ در سه پرونده جداگانه به رشوهخواری، کلاهبرداری و سوءاستفاده از قدرت متهم شده است؛ اتهاماتی که او بارها رد کرده و همچنان خود را بیگناه میداند. وکلای او در نامهای به دفتر رئیسجمهور تأکید کردهاند که نخستوزیر همچنان بر تبرئه کامل خود باور دارد، اما ادامه محاکمه به منافع عمومی کشور آسیب میزند.
دفتر هرتزوگ درخواست نتانیاهو را «استثنایی و با پیامدهای بسیار مهم» توصیف کرد و اعلام نمود که این تقاضا پس از جمعآوری نظرات حقوقی مربوطه «با مسئولیتپذیری و جدیت» بررسی خواهد شد. طبق روال قانونی، پرونده ابتدا به اداره عفو در وزارت دادگستری ارجاع و سپس برای ارائه توصیه رسمی به مشاور حقوقی ریاستجمهوری ارسال میشود.
واکنشهای سیاسی؛ دو جبهه کاملاً مقابل هم
رهبران مخالف دولت با این درخواست بهشدت مخالفت کردهاند. یائیر لاپید رهبر اپوزیسیون اعلام کرد که عفو تنها در صورتی قابل پذیرش است که نتانیاهو به جرم خود اعتراف کند، ابراز ندامت کند و فوری از سیاست کنارهگیری نماید. یائیر گولان، فرمانده سابق ارتش و چهره شناختهشده مخالف دولت نیز از رئیسجمهور خواست که این درخواست را نپذیرد.
در مقابل، متحدان نتانیاهو در دولت از جمله ایتامار بنگویر وزیر امنیت داخلی و بتسلئیل اسموتریچ وزیر دارایی، از درخواست عفو او حمایت کرده و آن را راهی برای «آرامسازی شکافهای داخلی» دانستند.
جالب آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نیز همین ماه نامهای رسمی برای هرتزوگ ارسال کرده و خواستار عفو نتانیاهو شده بود؛ نامهای که پرونده سیاسی و بینالمللی این درخواست را برجستهتر کرده است.
نخستوزیر زیر فشار؛ از دادگاه تا جنگ غزه
نتانیاهو در بیانیه تصویری گفته است که حضور اجباری سهروزه در هفته برای ادای شهادت «غیرممکن و فراتر از توان یک نخستوزیر» است و او بارها اعتماد مردم را در انتخابات بهدست آورده است.
با این حال، نظرسنجیها نشان میدهد که ائتلاف راستگرای او برای انتخابات ۲۰۲۶ جایگاه شکنندهای دارد.
محاکمات فساد تنها بخش کوچکی از فشار سیاسی بر نتانیاهو است. او در زمان حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس در قدرت بود و اکنون جنگ غزه تحت رهبری او دهها هزار کشته برجای گذاشته و با تخریب گسترده این منطقه، موجی از محکومیت جهانی را برانگیخته است. عملیاتهای نظامی اسرائیل علیه حماس، حزبالله و حتی ایران در سال جاری، جایگاه او را بیشازپیش در کانون مناقشه و فشار داخلی قرار داده است.
پرونده عفو نتانیاهو اکنون به یکی از حساسترین آزمونهای سیاسی اسرائیل تبدیل شده است؛ آزمونی که میتواند سرنوشت نخستوزیری او، روند محاکمه فساد و حتی مسیر آینده ساختار سیاسی این کشور را تعیین کند.
