سازمان ملل متحد در تازهترین گزارش خود از چشمانداز شهرنشینی جهانی ۲۰۲۵ اعلام کرده است که جاکارتا با جمعیتی حدود ۴۲ میلیون نفر، جایگاه توکیو را بهعنوان پرجمعیتترین شهر جهان تصاحب کرده و اکنون رتبه نخست فهرست بزرگترین کلانشهرهای جهان را در اختیار دارد.
این گزارش نشان میدهد که روند شتابگیر شهرنشینی، الگوی جمعیتی جهان را بهسرعت دگرگون کرده و تعریف سنتی از شهرها و مناطق متروپولیتن دیگر پاسخگوی واقعیتهای جدید نیست. برای همین در این دوره، سازمان ملل با استفاده از شاخصهای جدید جمعیتسنجی و دادههای جغرافیایی، مرزهای شهری را دقیقتر تعریف کرده و همین تغییر روش محاسبه باعث جابهجایی اساسی در رتبهبندی شهرها شده است.
ده کلانشهر نخست جهان – نُه مورد در آسیا
طبق گزارش جدید:
| رتبه | شهر | جمعیت تقریبی |
|---|---|---|
| ۱️⃣ | جاکارتا | ۴۲ میلیون نفر |
| ۲️⃣ | داکا (بنگلادش) | ۳۷ میلیون نفر |
| ۳️⃣ | توکیو (ژاپن) | ۳۳ میلیون نفر |
فضای شهری توکیو که شامل سه استان همجوار سایتاما، چیبا و کاناگاوا نیز محسوب میشود، تا سال ۲۰۱۰ بزرگترین شهر جهان به شمار میرفت، اما کاهش جمعیت طی سالهای اخیر موجب نزول رتبه آن شده است.
در مقابل، طبق دادههای وزارت امور داخلی ژاپن، جمعیت «توکیوی مرکزی» (۲۳ منطقه اصلی بههمراه ۲۶ شهر کوچک پیرامونی) همچنان رو به رشد است و اکنون بیش از ۱۴ میلیون نفر را در خود جای داده است؛ افزایشی قابل توجه نسبت به ۱۳.۲ میلیون نفر یک دهه پیش.
رشد انفجاری شهرنشینی در قرن معاصر
در سال ۱۹۵۰ تنها ۲۰ درصد از جمعیت جهان شهرنشین بودند.
امروز جمعیت شهری به ۴ میلیارد نفر رسیده و تقریباً نیمی از مردم زمین در شهرها زندگی میکنند.
تا سال ۲۰۵۰ حدود دو سوم رشد جمعیت جهان در شهرها رقم خواهد خورد.
تعداد ابرشهرها (با جمعیت بیش از ۱۰ میلیون نفر) نیز از ۸ شهر در سال ۱۹۷۵ به ۳۳ شهر در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
لی جونهیا، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد، در واکنش به نتایج این مطالعه گفت:
«شهرنشینی نیروی تعیینکننده عصر ماست. اگر این روند با مدیریت عادلانه و هوشمندانه هدایت شود، میتواند فرصتهایی بزرگ برای عدالت اجتماعی، رشد اقتصادی و اقدام مؤثر اقلیمی ایجاد کند.»
پیشی گرفتن جاکارتا از توکیو در فهرست کلانشهرهای جهان تنها یک تغییر آماری نیست؛ بلکه نشانه تحولی گسترده و سریع در نقشه جمعیتی سیاره است. افزایش مهاجرت داخلی، تمرکز اقتصادی، فشردگی شغلی و آموزشی و همچنین سرعتگرفتن رشد شهرهای آسیایی، جهان را بهسوی دورهای جدید از غلبه ابرکلانشهرهای جنوب جهانی سوق میدهد.
گزارش امروز سازمان ملل میتواند برای دولتها زنگ خطری باشد: اگر شهرها مدیریت نشوند، از فرصت به بحران بدل خواهند شد.
