با اینکه چندین سده از روابط عمیق میان ایران و غرب می گذرد، می توان گفت که همچنان درک درستی از ماهیت و ویژگی های عمیق غرب وجود ندارد.
ناتوانی از شناخت غرب و رابطه آن با ایران دلایل مختلفی دارد که در ادامه چند مورد از آنها را بررسی می کنیم.
یکی از مهمترین دلایل ناتوانی جامعه ایران در شناخت غرب، شیفتگی به فلسفه غرب و عدم علاقه به تاریخ آن است. ولع خواندن فلسفه غرب بدون توجه به زمینه تاریخی طرح اندیشه های غربی باعث فهم سطحی و گاها نادرست از فلسفه غرب و در نهایت غرب شده است. از سوی دیگر ناآشنایی با تاریخ ایران و مطابقت آن با تاریخ غرب بر پیچیدگی موضوع اضافه کرده است. برای مثال بسیاری از مفاهیم از جمله قرون وسطی، تفتیش عقاید، یهودی ستیزی و … تنها مختص غرب هستند ولی این نااگاهی و همچنین تمایل غرب به تعمیم مفاهیم و مشکلاتش بر همه جهان باعث شده است بسیاری از ایرانیان و البته بسیاری کشورهای دیگر، این مفاهیم را مربوط به تاریخ خود نیز بدانند.
از دیگر دلایل عدم شناخت عمیق غرب این است که بسیاری از روشنفکران یا در غرب زندگی نکرده اند و یا حتی با وجود حضور فیزیکی در کشورهای غربی، به دلیل زندگی در اجتماع کاملا ایرانی و کار نکردن در محیط کشور مقصد به صورت واقعی با جامعه غرب درگیر نشده اند.
توضیح بیشتر آنکه، کشورهای غربی همانند ایران، جوامع پیچیده ایی هستند که شناخت غرب را به همین میزان پیچیده تر می کند. حتی تنها در یک کشور غربی، مناطق و استانهای مختلف تاریخ متوافتی دارند که بر ویژگی های آنها تاثیر گذار بوده است و این همه بجز طبقات مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی هست.
یکی از بهترین روشها برای درک عمیق جوامع غربی کار کردن و آمیخته شدن با مردم بومی است. اما متاسفانه روشنفکران ایرانی در جوامع غربی درگیر نشده اند و در بهترین حالت به تعامل با طبقه دانشگاهی و محیط های روشنفکری غرب بسنده کرده اند.
محمود دلخواسته علاوه بر آگاهی قابل ملاحظه بر تاریخ غرب و ایران، به دلیل نوع زیست مستقلی که انتخاب کرده است، در طول بیش از ۴۰ سال زندگی، با انجام انواع شغلهای مختلف در ایران و غرب و آگاهی قیاسی یافتن، شناخت واقعی و فردی عمیقی از غرب به دست آورده است. این شناخت علاوه بر تجربه های سخت زندگی مرهون نگاه انتقادی منسجم او نیز بوده است.
از سوی دیگر، او به دلیل تحصیل در رشته علوم سیاسی در دانشگاه اقتصاد و علوم سیاسی لندن تا بالاترین سطح، شناخت دقیق و دانشگاهی از نظریات و اندیشه های تولید شده در غرب دارد.
مجموعه این ویژگی ها باعث نگاه منحصر به فرد اوست. آنچنانکه او بر خلاف اکثریت روشنفکران ایرانی، نه ثناگوی غرب است و نه از روی کینه و عناد آنرا نقد می کند.
به امید روزی که چنین افرادی فرصت حضور در جوامع دانشگاهی ایران و گفتگوی مستقیم با دانشجویان ایرانی را بیابند.
کتاب «از درون یک انقلاب» که جلد اول تحقیقات محمود دلخواسته در مورد ایران و تاریخ و پویایی های این تاریخ و روایت های پنهان شده و حتی به سرقت رفته این انقلاب را دلخواسته از این منظر به قلم آورده است.
حنیف یزدانی
