اخبار روز: انتخابات ریاستجمهوری بولیوی با شگفتی بزرگی همراه شد. رودریگو پاز پرِیرا (Rodrigo Paz Pereira)، سناتور حزب دموکراتـمسیحی، بهطور غیرمنتظره در دور نخست پیشتاز شد و یکسوم آراء را به خود اختصاص داد. او فرزند رئیسجمهور پیشین، هایمه پاز زامورا (Jaime Paz Zamora – ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۳) است.
به گزارش وب سایت «آمریکا ۲۱»، در جایگاه دوم خورخه فرناندو «توتو» کیروگا (Jorge Fernando “Tuto” Quiroga) از ائتلاف «آزادی و دموکراسی» با ۲۶/۹ درصد آراء قرار گرفت. ساموئل دوریا مدینا (Samuel Doria Medina)، تاجر ۶۶ ساله و نامزد ائتلاف «وحدت»، با وجود چهارمین تلاش خود تنها ۲۰ درصد آراء را به دست آورد و ناکام ماند. بهترین نتیجهی جناح چپ نیز به آندرونیکو رودریگز (Andrónico Rodríguez)، رئیس ۳۷ ساله سنای بولیوی، رسید که با ۸/۱ درصد در رتبه چهارم قرار گرفت.
شکست تاریخی جنبش به سوی سوسیالیسم
برای حزب حاکم «جنبش به سوی سوسیالیسم» (Movimiento al Socialismo – MAS) این انتخابات با شکستی بیسابقه همراه بود. نامزد اصلی این حزب، ادواردو دل کاستیو (Eduardo del Castillo)، تنها ۳/۱ درصد آراء را به دست آورد؛ در حالی که پنج سال پیش همین حزب با ۵۵ درصد پیروز انتخابات شده بود.
از نکات مهم این انتخابات، بالا بودن شمار آرای باطله بود که به حدود ۲۰ درصد رسید. اوو مورالس (Evo Morales)، رئیسجمهور پیشین، و حامیانش از رأیدهندگان خواسته بودند برای اعتراض، برگههای باطل به صندوق بیندازند. دادگاه قانون اساسی پیشتر مانع نامزدی مجدد مورالس پس از سه دوره ریاستجمهوری شده بود.
چرا پاز رأی آورد؟
کارشناسان معتقدند پیروزی پاز پاسخی به قطببندی شدید علیه MAS بوده است. او در کارزار خود بر کاهش هزینههای دولتی و سیاستهای ریاضتی تأکید داشت و از سوی معاونش ادمان لارا (Edman Lara)، فرمانده پلیس محبوب در غرب کشور، پشتیبانی میشد؛ عاملی که محبوبیت او را بهشدت افزایش داد.
برای نخستین بار در تاریخ بولیوی، سرنوشت ریاستجمهوری در دور دوم مشخص خواهد شد. این انتخابات ۱۹ اکتبر برگزار میشود. طبق قانون اساسی سال ۲۰۰۹، تنها نامزدی در همان دور نخست پیروز است که اکثریت مطلق یا دستکم ۴۰ درصد آراء با ده درصد فاصله از رقیب بعدی را کسب کند. از زمان تصویب این قانون، جنبش MAS همواره در همان دور نخست به پیروزی رسیده بود. رئیسجمهور جدید از هشتم نوامبر اداره کشور را در دست خواهد گرفت.
بحران اقتصادی و وعدههای انتخاباتی
انتخابات در شرایط بحران شدید اقتصادی، کمبود دلار و سوخت و بالاترین نرخ تورم دهههای اخیر برگزار شد. پاز که در سال ۱۹۶۷ در اسپانیا به دنیا آمده و دوران جوانیاش را به دلیل کودتاهای نظامی در تبعید گذرانده، وعده داده است شرکتهای دولتی زیانده را تعطیل کند، مالیاتها را کاهش دهد و محدودیتهای وارداتی را لغو نماید. او بر این باور است که منابع مالی کافی در بولیوی وجود دارد و کشور نیازی به وامهای صندوق بینالمللی پول (IMF) ندارد. ساموئل دوریا مدینا نیز اعلام کرده در دور دوم از پاز حمایت خواهد کرد.
کیروگا و بازگشت به نئولیبرالیسم
خورخه کیروگا، رقیب اصلی پاز، سابقه معاونت رئیسجمهور در دوران دیکتاتوری هوگو بانسر (Hugo Banzer) و ریاستجمهوری موقت (۲۰۰۲-۲۰۰۱) را دارد. او وعده داده است با «ارهبرقی، قمه یا قیچی» بودجه دولتی را کاهش دهد و برای امضای توافقهای تجارت آزاد و حمایت از سرمایهگذاریهای خارجی بهشدت تلاش کند. این سیاست به معنای بازگشت به نئولیبرالیسمی است که در اوایل دهه ۲۰۰۰ بولیوی را به بحرانی سیاسی و اجتماعی کشاند.
در سیاست خارجی نیز کیروگا خواهان قطع رابطه با ونزوئلا، کوبا، نیکاراگوئه و ایران است. او احتمال خروج بولیوی از بریکس (BRICS) را مطرح کرده اما بر اهمیت روابط با هند و چین تأکید دارد. او ترجیح میدهد برای استخراج لیتیوم با آرژانتین و شیلی «مثلث آمریکای جنوبی» تشکیل دهد.
مشارکت بالا و نظارت بیسابقه
میزان مشارکت در این انتخابات به ۸۹ درصد رسید. بیش از هفت میلیون نفر در داخل کشور و حدود ۲۷۰ هزار نفر از بولیویاییهای مقیم خارج – عمدتاً در آرژانتین، اسپانیا، برزیل، شیلی و آمریکا – رأی دادند.
در مجموع ۲۱۳۶ نامزد برای ۱۳۰ کرسی مجلس و ۳۶ کرسی سنا رقابت کردند. همچنین ۳۵۰۰ ناظر داخلی و خارجی بر روند انتخابات نظارت داشتند؛ از جمله ۱۲۰ ناظر از اتحادیه اروپا. گزارشها حاکی از برگزاری آرام انتخابات بود، هرچند در کوچابامبا انفجار یک بمب دستساز و پرتاب سنگ به سوی آندرونیکو رودریگز گزارش شد. در این حادثه یک خبرنگار بهطور سطحی زخمی شد.
